KAZI NA UTU? – MASWALI MAZITO BAADA YA KAULI YA RAIS SAMIA KUHUSU VURUGU za OKTOBA 29, 2025

Rais Samia Suluhu Hassan kushitakiwa ICC

Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Dkt. Samia Suluhu Hassan, akizungumza na Wazee wa Dar es Salaam, alitoa kauli nzito kuhusu tukio la 29 Oktoba 2025, akisisitiza kuwa halikuwa maandamano ya kikatiba bali vurugu zilizopangwa kwa makusudi. Amelaumu uharibifu wa mali ya umma, kuvamiwa kwa vituo vya Polisi, kuchomwa kwa miradi ya wananchi na majengo ya Serikali—akieleza kuwa hali hiyo ilihitaji nguvu stahiki kutoka kwa vyombo vya dola.

Lakini pamoja na maelezo hayo, maswali makubwa kuhusu utu, uwazi na uwajibikaji yameendelea kutawala mjadala wa kitaifa, hasa baada ya Serikali kutoa takwimu za uharibifu wa mali pekee, bila kueleza idadi ya waliouawa au kujeruhiwa kwa risasi.

HOTUBA YA RAIS: KILICHOTOKEA “SIO MAANDAMANO BALI VURUGU”

Katika hotuba yake, Rais Samia alisisitiza kwamba:

  • Maandamano halali ni yale yenye mabango, malalamiko ya wazi na ulinzi wa Polisi.
  • Yaliyotokea Dar es Salaam yalijumuisha kuvamiwa na kuchomwa kwa vituo vya Polisi, kuchomwa kwa miradi ya wananchi, vituo vya mafuta na biashara binafsi.
  • Lengo la kuvamia vituo vya Polisi, kwa mtazamo wake, lilikuwa kupata silaha na kujiandaa kwa kile alichokitaja kama “madhumuni hatarishi.”

Akasema hatua zilizochukuliwa na vyombo vya usalama “zinaendana na ukubwa wa tukio,” akieleza kuwa dola haiwezi “kuangalia waandamanaji waliodhamiria kufanya mapinduzi hadi wafanikiwe.”

Aidha, alihoji wale wanaoikosoa Serikali kwamba “walitaka nini?” na iwapo wana uhusiano na wafadhili wa vurugu.

MASWALI YANAYOIBUKA: JE, MALI INATHAMINIWA ZAIDI YA MAISHA?

Katika hotuba ya Rais, takwimu za uharibifu wa mali zimetolewa kwa kina:

  • Majengo ya Serikali yaliyoteketezwa
  • Magari ya Serikali
  • Miradi ya wananchi
  • Biashara binafsi zilizoungua

Lakini hakuna neno—hata moja—kuhusu:

  • Idadi ya waliouawa
  • Waliokuwa na majeraha ya risasi
  • Waliokamatwa bila mawasiliano
  • Walionusurika na madhila

Kwa mtazamo wa haki na utu, ukimya huu unaibua maswali mazito: Kwa nini mali imepewa umma taarifa kamili, lakini uhai wa raia umenyamazishwa?

Katika jamii ya haki, mali haimfui mwanadamu thamani.

SHAUHULI YA ASKOFU MKUU: “MADAKTARI WALIZUIWA KUWATIBU MAJERUHI WA RISASI”

Askofu Mkuu wa Jimbo Kuu Katoliki Dar es Salaam alidai kuwa madaktari walikataliwa kuwatibu baadhi ya majeruhi waliowasili hospitalini wakiwa na majeraha ya risasi ya moto.

Ikiwa kauli hii ni ya kweli, inamaanisha:

  • Kuvunja misingi ya utu,
  • Kukanyaga maadili ya kitaaluma ya kitabibu,
  • Na inaashiria jaribio la kuficha ukubwa wa madhara ya nguvu iliyotumika.

Katika viwango vya haki za binadamu: ➡️ “Kukataa matibabu kwa sababu za kisiasa au kiusalama ni ukatili unaokiuka sheria za kimataifa.”

JE, KUTUMIA RISASI NI HAKI KWA WATU WALIOKUWA WANA HARIBU MALI?

  • Hata kama kulikuwa na vurugu,
  • Risasi za moto zinapaswa kuwa hatua ya mwisho,
  • Hutumika pale tu ambapo uhai uko hatarini moja kwa moja,
  • Si kwa lengo la kutawanya umati, kuadhibu au kulipiza.

Uharibifu wa mali ni kosa la jinai, lakini haujawahi kuwa hukumu ya kifo.

HOTUBA VS UHALISIA: ‘KAZI NA UTU’ INAISHI WAPI?

Kauli ya Serikali kuhusu “kazi na utu” inapimwa na matendo, si maneno.

Hadi sasa, mambo yafuatayo hayaonekani:

1. Hakuna uwazi wa takwimu za wahanga.

2. Hakuna jopo huru la uchunguzi lililotangazwa.

3. Hakuna uthibitisho wa hatua dhidi ya waliozidisha nguvu.

4. Hakuna uwajibikaji kwa waliokata matibabu—kama ilivyodaiwa.

Kama serikali inapigania utu, basi utu huo unapaswa kuonekana:

  • Kwa waliopoteza maisha,
  • Kwa familia zilizoachwa katika maumivu,
  • Kwa waliojeruhiwa na kufichwa,
  • Kwa raia wote bila ubaguzi.

Kwa sasa, ujumbe unaosikika kutoka kwa wananchi ni mmoja: ➡️ “Mali imehesabiwa. Miili haijahesabiwa.”

HITIMISHO: NANI ANALINDWA — NCHI AU MAMLAKA?

Hotuba ya Rais imejaribu kutoa muktadha wa matumizi ya nguvu.

Lakini ukimya kuhusu uhai wa raia unazaa kauli tata:

“Katika harakati za kulinda mali ya dola, maisha ya raia yalikuwa wapi?”

Kwa taifa linalojinasibu na misingi ya utu, matukio haya yanahitaji:

  • Uwazi wa kitaasisi,
  • Uchunguzi huru na wa wazi,
  • Uwajibikaji wa kweli,
  • Na majibu yasiyoegemea upande mmoja.

Hadi hapo, kauli ya “Kazi na Utu” inabaki katika bomu la maswali ambayo Serikali haijajibu.

more recommended stories