MWALOLA ANGU M’MBONGORO

Jimson weed - Datura-stramonium

By Fred M’bololo

Ughu mudi ndembe rake, rikaranganyo na machi radaboisa chofi imu ya ndighi hata kuwongea kwaro kwadakunda kukatana na mundu wavuta bangi. Ihi Chofi yadima kuchurilwa ndighi iji yaradanywa na vilambo vimu vizima sa malemba na miri ela ndeibwaghagha mndungi sa mghule.

Ugho mudi ndeghubukagha mighondinyi ela ghwadabuka wurindinyi, kutambukilwa kwaro ni andu kwa ndonyi, kokala ihi midi nderekoghe ikibuka andu kuzima (The plant only grew at lower altitudes but it has now spread widely).

Ughu mudi ghwadatummilwa kuwada wasawi aghadi ya waisanga. Mwalola angu m’mbongoro ghwadanyushwa uja mundu wandu wamghesha kukaia msawi na iji wangea, na kutatarika, kubonya sa mundu wa wadwa ni isu na kuzoya kuraratua malagho na kudara marina gha wandu uwibwaghie, watanyi wadamanya shwa-imweri uho mundu ni msawi.


Hata kwa weni mwaighonyi, yadatumilwa wokoni hata eko kesi imu kokala mwaka ghwa sa 1920’s, uko bwana umu, mruna odebwaghwa ni Alumonia, ela uho bwana ukaghesha mruna ndebwaghilo ni ugho wukongo anduangi ela ni wusawi, na ukaghenda kulaghua kwa mghanga umu, nae ukamzera mruna orekoghe wabwaghwa ni mka umu msawi wa mzawo na ukamtaja irina jake.

Uhu bwana ukamshitakia uho mka msawi kwa kichuku kibaa mwandunyi eri wimtanye. Ukazera waja waghosi aja mwandunyi orekundieghe uja mka unyoro na ufo noko ela waja waghosi wikalegha na kutumbulia na kumzera wei iji uho msawi wanyorwa hata na omoni uchanyorwa wokoni.

Wikamghira kubonya huwo, ela sikokoni wikamzera ureda mwalola ewitanya awo waka bana, wiredelo amu waghosi weregheshereghe wose werebonyereghe wusawi. Uja mka msawi wa imbiri ukanyoshwa mwalola (m’mbongoro) ukanywa na kughema wei jingi ndebonyere wusawi ghungi wala ndebwaghie mndungi. Na waka wadadu nawo wikanekwa mwalola (m’mbongoro), wikanywa na kughemeshwa imbiri ya waja waghosi wa muzi ni mghanga. Ela uja mka wa imbiri, msawi, nuo moni uekere uchiwongea na kuzoya kuraratua malagho na kudeda kisha-kisha sa mundu waramwa ni chongo chake hata ukapotoka ndonyi na ukalemwa ni kuwuka putu, ukakaia aho ndonyi kama masaa ikumi huwu, wadumbuka mpaka wana wake wikacha mshoa iji isu jake jakunda pungua kidogo na kumghenja nyumbenyi kwake.

Hata iji orekoghe nyumbenyi kwake, nderekoghe na wubanana ghungi, ukakaia na isu jake kwa matuku kama asanu huwu na waja waghosi wa kichuku kibaa wikamanya uho mka nuo odeka msawi na nuo moni ubwaghie uja mundu mruna.

Ela agha matuku Wadawida walazi wawurie Wakristo na iri maza nderiduagha dawida sana, ni andu kutini-kutini tuu, idhamwa Dawida kudimagha kusikira maza sa iri na wokoni ni Wadawida watini widuagha wikiwadia ugho mzango mpaka idanaa

more recommended stories