Categories: *Featured News

WASAWI WA MRUGHUA

Aja All Saints Catholic Church, kavui na Mrughua Primary niko Head Quarters ya dawida yekoo iaghilo. Weni muela madu wa izi ya mkoloni wendavika aja Mrughua widefwanilwa nicha ni ijo isanga hata wikajimilia mada kwaenga.

Wendawoka kuagha Muzi aja ikanisenyi nalughu, mkonu ghwa kiwaka ghwa skuli ya Mrughua Primary, iji kwafuma cha Mwavunyu, wa mrughua ndewekoo wawona ni nicha. Aja kudeka ni ndoe inorie na kilemba chideka chidwae mbeo nicha. Midi ya kala na kala ideka yakara kose, misuruwache, mingima, miora machi, vinyesha vua na mivunu niyo yehoreshereghe ndoe na kuinoresha hata ikaghokia weni muela madu kuchumba.

Kukafuma ikanisenyi na kujoke cha Mwasange kuwokia kwa Mghanga wa Mwachaghia mpaka kuchafutuka kwa mghosi Kirigha wa Kijaghuli na kuranga noko cha kwa weni Shena wa Ondo, ideka ni kilemba kiduu. Ulo lughongo nalo kulujoka yedakundika mndu ufwashe kwa wuya angu ni ndoe ra lowe. Vinyeshavua vedashekeria kimeru chibonyeke hata mazozo ndeghepunguagha aja jingi. Mando alazi wandu wikisea cha jumonyi wedabarikia ndonyi na wasalaghanya sunday best rawo na mazozo putu.

READ ALSO: SHEMBE YA MWANGANGA

Sasa weni muela madu wendakunda kuagha muzi, waghosi wa Mrughua wikawhwadana chemba na wikawoka kulola wuya gholegha agho malagho gha kishomi. Wushomi iro ngelo ghodewoneka sa wusawi mubaha. Hata weko wavi wedevisa wana wawo mighambenyi eri wisewono ni weni muela madu wienjo skuli aja Bura Mission. Awaje wekoo wabahatika wikaenda wushominyi niwo wichewuya walimu na wamangi wabaa Mrughua.

Wadawida Wose Isangenyi – KWAELA

Kulegha malagho gha muela madu waghosi wikakwana na wikalola ng’ondi na chofi wikajoka cha kolughu misidunyi wikaendabonya wuya ghwao ghodumusa weke muela ngoe. Wikaseya na wuya ghowikumbia safu. Weke muela madu wikarangwa ni safu kio ghadi na hata wisepate chia yeriwinga. Wendawona huwo wikafunga marambunya ghawo na wushomi ghwawo na wikaenda noko cha wundanyi. Mzi mbaha ghwa dawida ghukaenda aghilwa Wundanyi.

Shighadinyi kwa mghosi Kijaghuli ghoko mvumu mbaha ghwa kala na kala, idazerwa kedi mmangi mbaha wa dawida, Mwangeka wa Malowa, niko ochelasirwa kiria ni weni muela ngoe ngelo ukiluya isanga ja dawida. Udeka wakuvisa aho mvumunyi kosi na ukatukirwa. Ondalaswa wuda ghukasia. Ugho Mvumu mpaka idime huwu ndeghudemwagha, kedi ni fighi ya wa mrughua na icho kijiji chose cha machambi chikanughiria minyaro ya mmangi wa dawida, Mwangeka wa Malowa, na hata idime iji kwakuwa kavui ya kila nyumba aja Machambi yeka na mndu mlazi angu hata walazi wiko askari angu jeshi. Kwa mghosi nyambu kueka wadawana wake wisepunguagha wadadh ni wandu wa kirauni.

Anyao kavui na fighinyi, wamii wapo Niven Kirigha odakunda kurwa kirauni kufuma uko mwana. Dikisarigha diko wana okoo wawacha bunduki yake na ukadamaragha nayo. Ngelo ramduma wawoka kukaba paredi na kudunda sa wandu wa kirauni na kushishidia bunduki yake ya msuruwachi. Dikaendalisha mburi, angu diendelindia viro visejigho ni sawau, hoyo na bunduki yake iyonge. Kila mndu aja uloderagha niko mlungu umuenjagha, idime huwu mjamaa ni GSU.

Weke Niven wekoo na ndoe aja chamacha, Mwavunyu Primary naisi, ndoe inorie, ideka yaidilwa ghadi na ghadi ni moda ghushamikie maghonyi kosi, na yekoo ikifunya vindo kilolia, marughu gha mjaja ghisedukwaa ni mndu umweri, ela wasi ghudeka ni sawau risene kupungua. Mndu ukawa viro mpaka uvikuwide ukilindia sawau. Sawau riko na njala mbaa hata viro visebusiresombe vafuchwa vidafuno sa maghuwa. Ngelo skuli rafungwa mjamaa Niven na braza wake Mwashighadi, kazi yawo mbaa ideka ni kuenda lindia viro visejigho ni sawau aja chamacha.

Ituku jimu, skuli rendafungwa nideka naenda kwa wawa uvae mao, aja ramunyi, kizigha nakosi, udeniwanga niendemtesia kuandikisha mchango ghwake ghwa merry go round na kumtesia kutala magome aghaja ghachangwa. Angu dideka dasikirana na wawa nicha, ngelo mchango ghwamvikia odaniwanga. Ideka ni ituku ja jumwa, luma lwa kesho waka wikawoka kucha umweri umweri, wikavika wafundua vidambi va leso wawo na wafunya mchango ghwawo waneka wawa. Ini nao nakalisha kalamu yapo, naandika marina gha awaje waka na michango yawo. Ideka kila mka wachanga shilingi mirongo idadu. Wawa nao ukanekwa magome udeka waghifindikia kidambinyi cha leso okoo wakudisa. Iji mka wangia uichi kushoma nazerwa nimneke chuo uzighane seji naandika. Wawa wadeghia kudu nicha ushomelo marina na michango ija naandika ukisungusa chongo mbwaeri. Wawa ukamukamka wanizera sena nishome marina na michango yose ija naandika. Kila wuja wakaba isabu umanye ni nani na nani wasighwa usechangie. Mchango ghukasia, wawa watala magome ghake se unineke nighitale sena na wachumua ghamu wanineka niendegua mufu ghwa chapati na mavuda ghekanga. Icho kio dalala vitindilika kusherehekea mchango.

Siko hata iruwa jiseneng’enere, niko lwalenyi koighu enizighanaa cha moda kimonu nikawona madu gha wandu wawi ghikielaela. Kuzighana nicha nikawona ni Niven na Mwashighadi wakwawo wichaa. Nikatambwa yakaiya wada wafuma kilindirinyi mapema huwo. Weke ni wandu wisingilo ni ilagho ela wendavika wideka widwae mbeo shuu.

Nikawikotia, “ni wada mwanyaya nyaya huwu wele?”

Niveni ukanizera, “braza, dakora mbagha kilindirinyi chamacha.”

Nikakotia, “mwairimisha?”

Niven, “wapi? Zighana cha Mwavunyu kuwone seji mosi ghujokaa.”

 

Nikimarisha Vitenge na leso ngelo niko mdawana

Kuenda didiwi ya nyumba ya modo ya wawa, nikawona seji mosi ghwa chilu fii na sisia ra modo ghujokaa. Nikamanya baasi, chalumana.

Wajamaa wendavika nyumbenyi wikanyama zii hata wiseghorie mae kwamba aja kilindirinyi wafundua mwadu kifirika. Iyo njumwa yose wesara kuenda kilindirinyi hata bila kusukumwa ni mndungi. Wikaghesha kedi ndewimanyikagha. Kila chifu Irenge uko ofisinyi kwake aja Mndendelenhi wawonie modo ghukukusasara na mirighundia na mivudi aja chamacha. Ondafunga chaghu ukamaria kuinzpekt kelazi ya modo. Ukawoka wuchunguzi umanye modo ghwawokie hao.

Wiki ghusesirie Dafton mae, Niven, ukapata barua uende mwandunyi kwa chifu mndendelenyi uendeandikisha statement ya mbagha iwokie mbuwenyi kwake. Kupata iyo barua mruna mao orashukwa ni ngolo na presha ikajoka. Isegheghe nitesie ukaendazighana iyo mbagha izerwaa. Kuvika mbuwenyi kwake Chamacha ukaduka mikonu chongo, ondawona loli mbagha yahiye kiloliya hata ndembo rake na viro vikaletwa ni sisia.

Ondagala ukazera visuga vake va wana vikudunge machi na wilole nguwo rebadilisha angu ukawienja mndendelenyi na izero loli ni weweni wikorie mbagha wawisigha anyao rumande.

Wajamaa welala mkono ghwa maghesho. Asubui wikawusirwa na mira mira na vikunchu vawo wa nguwo rebadilisha mpaka mndendelenyi.

Wivika aje wikakua Chifu Irenge ukiwiweseria na mwandu ghukawoka.

Ikabonyeria loli wajamaa niwo wekorieghe mbagha, chifu kwa wujuzi ghwake ukafunya hukumu kwamba aje mbuwa yawo ihie kulimo na kuwalo manga, makaji gha kidawida na vilambo vizima veinja njala.

Mwandu ghukasia na wajamaa wikagalanya na mae.

Mwachere Shuma

Leave a Comment

View Comments

  • Nasoma lughano lwako nikaelelwa, danu nakumbuka chia efuma Kwamrangi mpaka kwa Shena kuidia Mwasange. Kakaia Mwasange kwawona Msasadu,Kizigha, Werugha,Sagaighu, Mlambenyi karibu na Mnamu Primary School, Mochi, Shale, Mwambungu, hata Bura Mission na Ngambwa. Kwa huwo namanya ngera niko weke muela madu wikawona ngera aho ni andu kuboiye kuagha muzi mbaha ghwa dawida. Kisaya ndewelombieghe waghosi wa mizi wirumirilo wiaghe. Ela kwa bonya nicha kuandika lughano lwako naisi ditumbulie. Namanya wuloli ghumu kwaghora ela kwachuria ghamu saji koni wandu wa CNN wibonyagha na stori itambae angu wada wele. Kuzoya waghosi ndewekoghe wasawi. Waghosi wideka walindiri wa Mrughua. Nawona kughaluse chongo cha lughano lwako luwue "Walindiri wa Mrughua". Kwa mana kawe wideka wasawi awo wandu ndeweidagha fighinyi na mbenge ra wamrughuai putu. Fighi nderi idaghwa kisha kisha. Widawadwa ni mizi. Na kela widezamilwa toe wida wishoa lwau wisewuye putu. Waghosi wa Mrughua widezamilwa ni waghenyi wisewhadie wusu. Wangia mizi rawandu wiseghorie na kuwoka kuagha muzi. Na sena ndewemanyireghe wechebonya kii. Ni ilagho ja kawaida kwa mundu ose uzamilo. Ilagho jiko ni kumbinga uo mghenyi noko kama usekughoriagha niki wachabonya. Niko Waghosi wa Mrughua wikawiwinga awo weke muela madu. Ela ndewekundeghe kulwa nawo kwa mana wewonieghe weko na ndighi ra viria. Wekoghe wikiririkanya saji Mwangeka wa Malowa olasirogho na icho kiria ukafwa fui. Kwahuwo waghosi wikawona wiende misidunyi wilombe mlungu uwitesie. Safu rideredwa ni mlungu moni kwa wundu ghwa malombi gha waisanga. Msidunyi ndekuendwagha ni wandu kishakisha. Figi ra mizi niko riko aho mpaka idime. Mizi rideka rikilindilwa ni mbenge. Kila muzi ghudeka na mbenge. Waghosi wa Mrughua wideka na lumeri kufuma Ngambwa, Mnamu, Mrughua, Msasadu, Mwanda, Kizigha, Mgange mpaka Werugha na naimbiri. Safu ridengia kwa weke muela madu kwa wundu wideka na sukari na marughudi mazima. Aje wekogho pia ni kavui na moda ghwa Lwalamrangi aje mbai mbai na skuli ya Mrughua Primary School. Machi ghidaida sololo lolo lwalenyi ghikiida ghikienda na ghikwane na moda ghwa Bura. Dekoghe na magho ghechumba moda dikiruwuka dikigala mzinyi cha Mwambungu, Machambi na Mwasange.

Share
Published by
Mwachere Shuma

Recent Posts

TAITA TAVETA: SEVEN DAYS HAVE ELAPSED — HAS SENATOR KAJWANG SENT WAKUJAA’S GOVERNMENT FILES TO EACC?

  By Kwaela News Network (KNN) | Governance & Accountability The seven-day ultimatum issued to…

17 hours ago

THE ERA OF POLITICAL EUPHORIA IN TAITA TAVETA COUNTY IS OVER

  The days when political party waves and symbolism single-handedly determined election outcomes in Taita-Taveta…

1 day ago

TAITA TAVETA: CAN THE DCI CRACK THE NUT? DORCAS MLGHU’S PUBLIC OUTBURST PUTS COUNTY EXECUTIVE UNDER FRESH PRESSURE

  The growing controversy surrounding the financial management of Taita Taveta County has taken another…

2 days ago

THE GOVERNOR DISCOVERS FISCAL DISCIPLINE — FOUR YEARS TOO LATE?

  Perhaps one of the most ironic moments of Governor Andrew Mwadime's appearance before the…

3 days ago

NDARA B LAND DISPUTE: 63 RESIDENTS SERVED WITH THREE-MONTH EVICTION NOTICE FOLLOWING COURT RULING

Affected families in Mlambenyi, Golani and Mto Mwagodi face a February 2027 deadline as the…

3 days ago

THE WRONG TIME: GOVERNOR WAKUJAA’S DEFENCE

During a Senate Public Finance Committee meeting, Taita Taveta Governor Andrew Mwadime, popularly known as…

6 days ago