Categories: Voice of Reason

MWALOLA ANGU M’MBONGORO

By Fred M’bololo

Ughu mudi ndembe rake, rikaranganyo na machi radaboisa chofi imu ya ndighi hata kuwongea kwaro kwadakunda kukatana na mundu wavuta bangi. Ihi Chofi yadima kuchurilwa ndighi iji yaradanywa na vilambo vimu vizima sa malemba na miri ela ndeibwaghagha mndungi sa mghule.

Ugho mudi ndeghubukagha mighondinyi ela ghwadabuka wurindinyi, kutambukilwa kwaro ni andu kwa ndonyi, kokala ihi midi nderekoghe ikibuka andu kuzima (The plant only grew at lower altitudes but it has now spread widely).

Ughu mudi ghwadatummilwa kuwada wasawi aghadi ya waisanga. Mwalola angu m’mbongoro ghwadanyushwa uja mundu wandu wamghesha kukaia msawi na iji wangea, na kutatarika, kubonya sa mundu wa wadwa ni isu na kuzoya kuraratua malagho na kudara marina gha wandu uwibwaghie, watanyi wadamanya shwa-imweri uho mundu ni msawi.


Hata kwa weni mwaighonyi, yadatumilwa wokoni hata eko kesi imu kokala mwaka ghwa sa 1920’s, uko bwana umu, mruna odebwaghwa ni Alumonia, ela uho bwana ukaghesha mruna ndebwaghilo ni ugho wukongo anduangi ela ni wusawi, na ukaghenda kulaghua kwa mghanga umu, nae ukamzera mruna orekoghe wabwaghwa ni mka umu msawi wa mzawo na ukamtaja irina jake.

Uhu bwana ukamshitakia uho mka msawi kwa kichuku kibaa mwandunyi eri wimtanye. Ukazera waja waghosi aja mwandunyi orekundieghe uja mka unyoro na ufo noko ela waja waghosi wikalegha na kutumbulia na kumzera wei iji uho msawi wanyorwa hata na omoni uchanyorwa wokoni.

Wikamghira kubonya huwo, ela sikokoni wikamzera ureda mwalola ewitanya awo waka bana, wiredelo amu waghosi weregheshereghe wose werebonyereghe wusawi. Uja mka msawi wa imbiri ukanyoshwa mwalola (m’mbongoro) ukanywa na kughema wei jingi ndebonyere wusawi ghungi wala ndebwaghie mndungi. Na waka wadadu nawo wikanekwa mwalola (m’mbongoro), wikanywa na kughemeshwa imbiri ya waja waghosi wa muzi ni mghanga. Ela uja mka wa imbiri, msawi, nuo moni uekere uchiwongea na kuzoya kuraratua malagho na kudeda kisha-kisha sa mundu waramwa ni chongo chake hata ukapotoka ndonyi na ukalemwa ni kuwuka putu, ukakaia aho ndonyi kama masaa ikumi huwu, wadumbuka mpaka wana wake wikacha mshoa iji isu jake jakunda pungua kidogo na kumghenja nyumbenyi kwake.

Hata iji orekoghe nyumbenyi kwake, nderekoghe na wubanana ghungi, ukakaia na isu jake kwa matuku kama asanu huwu na waja waghosi wa kichuku kibaa wikamanya uho mka nuo odeka msawi na nuo moni ubwaghie uja mundu mruna.

Ela agha matuku Wadawida walazi wawurie Wakristo na iri maza nderiduagha dawida sana, ni andu kutini-kutini tuu, idhamwa Dawida kudimagha kusikira maza sa iri na wokoni ni Wadawida watini widuagha wikiwadia ugho mzango mpaka idanaa

Kwaela News Network

Leave a Comment

View Comments

  • Hahaha. Abaa you are joking with your life. That plant is poisonous and kindly do not advise anyone to do what you are trying to experiment.

  • Ugho mdi sighana nagho. Aho kwa mghule koko midi na vilambo vizima vedetumilwa sa mghule lakini sio mwalola

Share
Published by
Kwaela News Network

Recent Posts

TAITA TAVETA: SEVEN DAYS HAVE ELAPSED — HAS SENATOR KAJWANG SENT WAKUJAA’S GOVERNMENT FILES TO EACC?

  By Kwaela News Network (KNN) | Governance & Accountability The seven-day ultimatum issued to…

17 hours ago

THE ERA OF POLITICAL EUPHORIA IN TAITA TAVETA COUNTY IS OVER

  The days when political party waves and symbolism single-handedly determined election outcomes in Taita-Taveta…

1 day ago

TAITA TAVETA: CAN THE DCI CRACK THE NUT? DORCAS MLGHU’S PUBLIC OUTBURST PUTS COUNTY EXECUTIVE UNDER FRESH PRESSURE

  The growing controversy surrounding the financial management of Taita Taveta County has taken another…

2 days ago

THE GOVERNOR DISCOVERS FISCAL DISCIPLINE — FOUR YEARS TOO LATE?

  Perhaps one of the most ironic moments of Governor Andrew Mwadime's appearance before the…

3 days ago

NDARA B LAND DISPUTE: 63 RESIDENTS SERVED WITH THREE-MONTH EVICTION NOTICE FOLLOWING COURT RULING

Affected families in Mlambenyi, Golani and Mto Mwagodi face a February 2027 deadline as the…

3 days ago

THE WRONG TIME: GOVERNOR WAKUJAA’S DEFENCE

During a Senate Public Finance Committee meeting, Taita Taveta Governor Andrew Mwadime, popularly known as…

6 days ago