Taita Taveta imebarikiwa kwa utajiri wa madini, wanyamapori, ardhi yenye uwezo wa kuzalisha chakula na nafasi ya kimkakati inayopaswa kuifanya kuwa kitovu cha uchumi katika eneo la Pwani. Hata hivyo, miaka mingi baada ya kuanzishwa kwa ugatuzi, wananchi bado wanajiuliza swali la msingi: Je, ugatuzi umetuletea maendeleo gani yanayoweza kuonekana, kuguswa na kunufaisha maisha yetu? Mabilioni ya fedha yameingia katika hazina ya kaunti tangu mwaka wa 2013, lakini ni vigumu kwa mwananchi wa kawaida kutaja mradi mkubwa uliobadilisha maisha yake kwa kiwango kinachostahili uwekezaji huo. Badala ya maendeleo yanayozungumzia matumaini ya kesho, tunashuhudia miradi midogomidogo isiyojibu mahitaji mapana ya wananchi. Je, huu ndio ukomo wa ndoto yetu ya ugatuzi?
Kinachokera zaidi ni tabia ya baadhi ya viongozi wa kaunti kujipatia sifa kwa miradi inayotekelezwa na serikali ya kitaifa. Huu ni mchezo wa kisiasa unaowadharau wananchi kana kwamba hawawezi kutofautisha majukumu ya serikali hizo mbili. Huwezi kuvuna mahali ambapo hukupanda, wala kujivika taji la ushindi kwa kazi ambayo hukufanya. Wananchi wanahitaji uwazi kuhusu nani anafanya nini, fedha zinatoka wapi na ni nani anayepaswa kuwajibika. Taita Taveta haihitaji mabingwa wa kujipigia debe; inahitaji viongozi wanaoweza kuonyesha matokeo.
Hali ya TAVEVO inahitaji uchunguzi wa kina na hatua za haraka. Takwimu zilizoripotiwa zimeibua wasiwasi kuhusu hasara inayozidi shilingi milioni 650, huku matumizi ya kawaida yakitajwa kufikia takribani shilingi milioni 300 na sehemu kubwa ya fedha hizo ikielekezwa kwenye mishahara. Wakati huohuo, madai ya upotevu wa takribani shilingi milioni 19 kila mwezi kutokana na miunganisho isiyo halali na isiyopimwa yanaibua maswali mazito kuhusu usimamizi wa kampuni hii. Ikiwa wananchi wanalipia maji lakini huduma haipatikani kwa uhakika, fedha hizo zinaenda wapi? Ni wakati wa kuchunguza sifa za kitaaluma za wanaoongoza taasisi hii, namna wanavyoajiriwa, ufanisi wa wafanyakazi na uwezekano wa kuwepo kwa wafanyakazi hewa. Aidha, mvutano kuhusu malipo kati ya TAVEVO na Coast Water Board haupaswi kuendelea kuwa kisingizio cha kuwaacha wananchi bila maji. Karibu Voi nzima kukosa maji si jambo la kawaida; ni ishara ya kushindwa kutatua tatizo sugu. Wananchi wamechoka kuambiwa sababu zilezile huku hali ikiendelea kuwa mbaya. Kama taasisi inayosimamia maji haiwezi kuhakikisha maji yanatoka kwenye mabomba, inatimiza wajibu gani hasa?
Na ikiwa hali ya maji inatia hasira, hali ya afya inatia hofu. Hali inayoripotiwa katika Hospitali ya Rufaa ya Moi mjini Voi inatia wasiwasi mkubwa. Upungufu wa dawa za msingi, ikiwemo dawa za kutuliza maumivu, ukosefu wa wafanyakazi wa kutosha, uchafu na ucheleweshaji wa huduma ni mambo ambayo hayapaswi kuwa sehemu ya maisha ya kawaida ya wagonjwa. Ikiwa hospitali inayopaswa kuwa tegemeo la matibabu katika kaunti inakumbwa na changamoto hizi, mwananchi anatarajia nini kutoka kwa vituo vingine? Mgonjwa hapaswi kuingia hospitalini akiwa na matumaini na kutoka akiwa amezidishiwa mateso kwa sababu ya mfumo usiofanya kazi. Serikali ya kaunti inapaswa kueleza matumizi ya fedha za afya, upatikanaji wa dawa na mipango madhubuti ya kuboresha hospitali zake. Afya si hisani ya viongozi; ni huduma ya msingi ambayo wananchi wanastahili.
Lakini matatizo hayaishii hospitalini. Hata mazingira tunayoishi yanadhihirisha kiwango cha kupuuzwa kwa wajibu wa umma. Tathmini iliyowahi kufanywa na kaunti kwa ushirikiano na UN-Habitat ilionyesha kuwa takribani tani 195 za taka huzalishwa kila siku, huku sehemu ndogo tu ikikusanywa. Matokeo yake yanaonekana katika mitaa yetu: taka zimetapakaa, nepi zilizotumika zimetupwa waziwazi na maeneo yasiyo na majengo yamegeuzwa dampo. Huu si uzembe wa wananchi pekee; ni pia ushahidi wa udhaifu wa mifumo ya ukusanyaji taka na utekelezaji wa sheria za mazingira. Kaunti inapaswa kuweka utaratibu unaowashirikisha vijana, vikundi vya kijamii na kampuni binafsi katika ukusanyaji na urejeleaji wa taka. Hapo tunaweza kupata mazingira safi na ajira kwa wakati mmoja. Kwa nini tatizo linaloonekana kila siku limeshindwa kupata suluhisho la kudumu?
Wakati huohuo, sehemu kubwa ya fedha za kaunti inapotumika katika matumizi ya kawaida, nafasi ya kutekeleza miradi ya maendeleo hupungua. Mzigo wa mishahara unahitaji kuchunguzwa, orodha ya wafanyakazi kuthibitishwa na madai ya kuwepo kwa wafanyakazi hewa kuchunguzwa bila upendeleo. Je, kaunti inahitaji wafanyakazi wangapi hasa, na je, kila anayelipwa anatoa huduma inayolingana na mshahara wake? Kila shilingi inayotumika bila sababu ni fursa ya maendeleo inayopotea. Hatuwezi kuendelea kulalamikia uhaba wa fedha za maendeleo huku tukifumbia macho uwezekano wa matumizi yasiyo na tija. Wananchi wana haki ya kujua ikiwa fedha zao zinatumika kuhudumia umma au kuendeleza mfumo wa urasimu usiozaa matunda.
Jambo la kusikitisha zaidi ni kwamba, wakati mfumo huu ukimeza fedha nyingi, vijana wanamaliza masomo na kuingia katika ulimwengu usio na matumaini ya ajira wala fursa za kujitegemea. Baadhi wananaswa na pombe haramu na dawa za kulevya, wengine wanakumbwa na msongo wa mawazo, na wengine wanashawishika kuingia katika uhalifu. Hili halihalalishi vitendo hivyo, lakini linatulazimisha kujiuliza kwa nini vijana wanakosa mwelekeo. Kijana anapomaliza masomo, anatazama huku na huku na kukuta hakuna fursa, hana mtaji, hana kazi na hana matumaini ya kesho. Kwa yule asiye na watu wa kumfungulia milango, hali huwa mbaya zaidi. Serikali ya kaunti inafanya nini kukuza ujasiriamali, kuvutia uwekezaji na kuunda fursa za ajira? Hatuwezi kulalamikia vijana wetu wanapoangamia huku tukipuuza mazingira yanayowasukuma kukata tamaa. Hotuba hazitaleta ajira, wala lawama pekee hazitamaliza tatizo la dawa za kulevya. Kinachohitajika ni sera zinazotekelezwa na fursa zinazoweza kupimika.
Uchaguzi wa 2027 haupaswi kuwa mashindano ya nani anaweza kutoa ahadi tamu zaidi. Unapaswa kuwa hukumu ya utendaji, uadilifu na uwajibikaji. Wananchi wanapaswa kuhoji, kupima na kukataa kurubuniwa na siasa za kujipatia sifa kwa kazi za wengine. Viongozi wa kaunti wanapaswa kueleza walichofanya kwa fedha walizokabidhiwa, si kutueleza tena watakachofanya wakipewa nafasi nyingine. Wawakilishi wetu katika Bunge la Kaunti nao wanapaswa kueleza wameisimamia vipi serikali ya kaunti, badala ya kukaa kimya wakati huduma za msingi zinapodorora. Kazi yao si kuilinda serikali dhidi ya maswali magumu, bali kuilinda haki ya mwananchi kupata majibu.
Taita Taveta haihitaji kubadilisha sura za viongozi huku mfumo uleule wa kushindwa ukiendelea. Inahitaji mabadiliko ya kweli katika fikra, vipaumbele na usimamizi wa rasilimali za umma. Ikiwa baada ya uchaguzi wa 2027 tutaruhusu uongozi uleule wa uzembe, visingizio na kutowajibika kuendelea, basi tusishangae kaunti yetu ikizidi kudidimia. Wananchi wamevumilia vya kutosha. Sasa ni wakati wa kuuliza maswali magumu na kudai majibu yanayolingana na fedha zinazotumika. Taita Taveta ni yetu sote, lakini mustakabali wake uko mikononi mwa viongozi tunaowachagua na wananchi tunaokubali au kukataa utendaji wao.
Taasisi ya Mzalendo.
Mkitina P. Mndeke
By Kwaela News Network (KNN) | Governance & Accountability The seven-day ultimatum issued to…
The days when political party waves and symbolism single-handedly determined election outcomes in Taita-Taveta…
The growing controversy surrounding the financial management of Taita Taveta County has taken another…
Perhaps one of the most ironic moments of Governor Andrew Mwadime's appearance before the…
Affected families in Mlambenyi, Golani and Mto Mwagodi face a February 2027 deadline as the…
During a Senate Public Finance Committee meeting, Taita Taveta Governor Andrew Mwadime, popularly known as…
Leave a Comment