By Fred M’bololo
Kokala korekoghe na kilongori umu Mbololo, Ndome uwangwagha Mwaghogho, na waela madu wendangia Dawida wikambonya ukaia m’baa wa wandu sa Chifu. Imbiri orekoghe kwa kibughi cha kichuku kibaa na awo niwo werekoghe wikilongoza wandu wa mbololo na kutanya wandu na kuhakikisha chia ra wakitina wadawida ranughwa seji koni mizango ya kidawida erekoghe. Orekoghe ni mundu wa wuda na sena Mwaghogho odelegha malagho gha waela madu putu angu oko ukitumia midi yake na marumu ghake kulaghua kiimbiri.
Ituku jimu, Mwaghogho odenekwa ichungwa ni mzungu nao mkake kawoka kushinika wei, niki icho angu ngelo iyo cheni wadawida wedwaja matunda matinieri na ng’ang’a iri ndini sa vilamba mtaghashiko, mchwakule tendera, roreka, mzwana, mkwachu na mboghololo, shoshoti ela ndewenee matunda mabaa sa machungwa.
Edwaghorwa wei mishonari umu owangwagha Alfred Wray orekoghe ni mdumiki wa Mlungu na ikanisa jake jerekoghe ja Church Missionary Society (CMS) na odeka wafuma Wuingereza. Iyo ngelo, mwaka ghwa 1900, uo murla madu odekunda uneko ndoe Mbololo. Siptali imu aho ndome erekoghe yamerelwa kuaghwa ni awo waela madu, Alfred odekunda kuwoka kuchilia wandu ilagho ja Mlungu eri wisighe chia ra kira na kumnugha Mlungu wa loli, kwa huwo ukaghenda kotia chifu Mwaghogho uneko wulalo na tusa yechila (angu niyo orekoghe mmangi wa isanga ja Mbololo) wei, ukanye na wambololo ela Mwaghogho ukalegha putu nao ukamduma ughende mmbona kilongori umu uwangwagha Mghalu, Chifu wa Mbale, angu orekundieghe kutesia waela madu na kazi ra makanisa ghiredelo ni awo weni muela ngoe.
Hata waela madu ndewichewusa ndoe ingi mbololo hata kuagha ikanisa jingi iro ngelo ra chifu Mwaghogho, wambololo wikakaia na sere, waela madu wechacha mbololo konyuma kuduu na nikokoni historia ya Mbololo ndazi iseko kwa vuo vingi va ngano ra wadawida.
Seji nadima kuririkanya nizerelo mzinyi, wedewinga waela madu na virimba na marumu, waela madu wedwakunulwa nakio ni marumu, sa rimu weduodumilwa safu hata ngelo ra sumesu, saki safu radafuma ngelo ra kwari na iro safu nderekoghe rikibwaghwa ni kilambo chingi hata wikalemwa putu ni maghanga gha Mwaghogho.
Naweririkanya wikinizera kedi Mwaghogho nuo orekoghe kewada chifu wa imbiri wa Mbololo ndazi na ndekundieghe waela madu putu hata ituku jimu, wikazerana na muela madu umu, kedi kila umu uboisire mmbao wusungu wisimane ndighi, muela madu nae ukaboisa wusungu ukaneka Mwaghogho unyo, shwawori ukanywa, na wokoni, Mwaghogho nao omoni ukamneka muela madu wusungu ghwake, wose wawi wikazoya kudaika, Mwaghogho ukalola midi yake ainaho ukanywa na ukahoresha ela muaela madu, uchachazidilwa, ukachumbwa ni idima hata ukaluma igunia ukasirilwa ndoe ni womi.
By Kwaela News Network (KNN) | Governance & Accountability The seven-day ultimatum issued to…
The days when political party waves and symbolism single-handedly determined election outcomes in Taita-Taveta…
The growing controversy surrounding the financial management of Taita Taveta County has taken another…
Perhaps one of the most ironic moments of Governor Andrew Mwadime's appearance before the…
Affected families in Mlambenyi, Golani and Mto Mwagodi face a February 2027 deadline as the…
During a Senate Public Finance Committee meeting, Taita Taveta Governor Andrew Mwadime, popularly known as…
Leave a Comment